Gan được mệnh danh là “nhà máy hóa chất” của cơ thể, nhưng đây cũng là cơ quan thường xuyên phải đối mặt với những “kẻ xâm lược” nguy hiểm. Trong số đó, virus viêm gan B (HBV) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý gan mãn tính, xơ gan và ung thư gan trên toàn cầu.
1. Bản chất của Viêm gan B: “Sát thủ” khó lường
Viêm gan B là tình trạng gan bị viêm do virus HBV gây ra. Loại virus này thuộc họ Hepadnaviridae và có sức sống vô cùng bền bỉ, có khả năng tồn tại bên ngoài cơ thể ít nhất là 7 ngày.
Bệnh diễn tiến qua hai giai đoạn chính:
-
Giai đoạn cấp tính: Xảy ra trong 6 tháng đầu sau khi nhiễm virus. Đáng chú ý, khoảng 90% người trưởng thành khỏe mạnh có khả năng tự đào thải virus và hồi phục hoàn toàn nhờ hệ miễn dịch.
-
Giai đoạn mãn tính: Xảy ra khi virus tồn tại trong cơ thể trên 6 tháng. Lúc này, virus tấn công trực tiếp và liên tục vào tế bào gan, gây tổn thương kéo dài, nếu không được kiểm soát sẽ dẫn đến xơ gan và ung thư gan.
2. Con đường lây truyền: Không chỉ qua đường máu
Nhiều người lầm tưởng viêm gan B chỉ lây qua đường tiêm chích, nhưng thực tế virus này có thể xâm nhập qua các con đường sau:
-
Đường máu: Lây nhiễm thông qua các dụng cụ y tế không tiệt trùng, dùng chung kim tiêm, dụng cụ xăm mình, xỏ lỗ tai hoặc tiếp xúc với máu/dịch cơ thể qua vết thương hở.
-
Từ mẹ sang con: Đây là con đường lây truyền phổ biến tại Việt Nam. Nếu không có biện pháp can thiệp, khoảng 90% trẻ sơ sinh nhiễm virus từ mẹ sẽ chuyển sang viêm gan B mãn tính.
-
Đường tình dục: Quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm bệnh là yếu tố làm tăng nguy cơ lây truyền virus.
3. Tại sao bệnh thường bị phát hiện muộn?
Ở giai đoạn đầu, triệu chứng của bệnh rất mơ hồ, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Khi bệnh đã tiến triển nặng, người bệnh mới bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu như:
-
Mệt mỏi triền miên, uể oải, chán ăn và sợ dầu mỡ.
-
Đau vùng hạ sườn phải (vị trí của gan).
-
Vàng da, vàng mắt, nước tiểu đậm màu và phân nhạt màu.
-
Rối loạn tiêu hóa như đầy hơi, khó tiêu.
4. Chiến lược đối phó: Tầm soát và Quản lý
Hiện nay, y học chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn viêm gan B mãn tính. Do đó, mục tiêu điều trị là ức chế sự nhân lên của virus, bảo vệ chức năng gan và ngăn chặn biến chứng.
Lời khuyên từ các chuyên gia:
-
Phòng bệnh là số 1: Vắc-xin viêm gan B là biện pháp an toàn và hiệu quả nhất, với khả năng bảo vệ lên tới 95%.
-
Tầm soát định kỳ: Thực hiện các xét nghiệm máu (như HBsAg, anti-HBs, HBV-DNA) và siêu âm hoặc đo độ đàn hồi gan để đánh giá mức độ tổn thương gan.
-
Tuân thủ tuyệt đối: Nếu đã mắc bệnh, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý sử dụng thảo dược hoặc thuốc không rõ nguồn gốc vì có thể gây suy gan.
-
Lối sống lành mạnh: Kiêng tuyệt đối bia rượu và các chất gây hại cho gan. Đối với người có men gan cao, cần nghỉ ngơi hợp lý và tránh vận động quá sức.
Lưu ý: Thông tin trên mang tính chất tham khảo. Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao, hãy chủ động đến các cơ sở y tế uy tín để được kiểm tra và tư vấn chuyên sâu.