“Có người uống rượu cả đời vẫn khỏe. Tôi mới uống vài chục năm thôi, chắc chưa sao đâu!”
Đây là câu nói mà nhiều bác sĩ gan mật nghe rất thường xuyên. Đáng tiếc là không ít người chỉ thay đổi suy nghĩ khi đã nhận được kết quả siêu âm hoặc FibroScan với dòng chữ: Xơ gan.
Điều đáng sợ của xơ gan do rượu không phải là bệnh tiến triển nhanh. Ngược lại, nó tiến triển rất chậm, âm thầm và gần như không gây đau đớn trong nhiều năm. Chính vì vậy, nhiều người vẫn đi làm, vẫn ăn uống bình thường, vẫn nâng ly mỗi ngày mà không hề biết gan của mình đang dần bị thay thế bởi những mô sẹo.
Vậy xơ gan do rượu có chữa được không? Nếu ngừng rượu ngay bây giờ thì gan có hồi phục được không?
Gan không bị xơ chỉ sau vài cuộc nhậu
Gan là một cơ quan rất đặc biệt. Nó có khả năng tự sửa chữa và tái tạo mạnh mẽ hơn nhiều cơ quan khác trong cơ thể.
Mỗi khi uống rượu, gan phải làm việc để chuyển hóa cồn. Trong quá trình đó, một chất độc gọi là acetaldehyde được tạo ra. Chất này gây viêm và làm tổn thương tế bào gan.
Hãy tưởng tượng gan giống như một con đường.
Một vài ổ gà nhỏ có thể được sửa chữa dễ dàng. Nhưng nếu ngày nào xe tải nặng cũng chạy qua, mặt đường sẽ xuất hiện những vết nứt lớn. Theo thời gian, các vết nứt được vá lại bằng bê tông cứng thay vì lớp nhựa đường ban đầu.
Gan cũng vậy.
Khi tổn thương kéo dài suốt nhiều năm, cơ thể sẽ thay thế những vùng gan bị phá hủy bằng mô sẹo. Quá trình này gọi là xơ hóa. Khi mô sẹo lan rộng khắp gan, bệnh nhân bước vào giai đoạn xơ gan.
Xơ gan do rượu có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Câu trả lời phụ thuộc vào thời điểm phát hiện bệnh.
Nếu mới ở giai đoạn gan nhiễm mỡ hoặc xơ hóa nhẹ
Đây là giai đoạn may mắn nhất.
Nếu ngừng rượu hoàn toàn, kết hợp dinh dưỡng hợp lý và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, gan có khả năng hồi phục đáng kể.
Nhiều trường hợp men gan trở về gần bình thường sau vài tháng đến vài năm.
Nếu đã bị xơ gan thực sự
Lúc này tình hình khác hẳn.
Những mô sẹo đã hình thành thường không thể trở lại thành tế bào gan khỏe mạnh như ban đầu.
Nói cách khác:
Xơ gan thường không thể chữa khỏi hoàn toàn.
Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là mọi thứ đã kết thúc.
Việc ngừng rượu vẫn có thể giúp:
- Làm chậm tiến triển bệnh.
- Giảm nguy cơ suy gan.
- Giảm nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.
- Giảm nguy cơ ung thư gan.
- Kéo dài tuổi thọ.
- Cải thiện chất lượng cuộc sống.
Nhiều bệnh nhân sống thêm hàng chục năm nếu cai rượu triệt để và theo dõi y tế đúng cách.
Vì sao nhiều người phát hiện xơ gan quá muộn?
Gan là một cơ quan “chịu đựng giỏi”.
Khi bị tổn thương, gan ít khi phát tín hiệu đau rõ ràng như tim hay dạ dày.
Giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ thấy:
- Mệt mỏi.
- Ăn không ngon.
- Đầy bụng.
- Giảm sức làm việc.
Những dấu hiệu này rất dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với áp lực công việc và tuổi tác.
Nhiều người chỉ đi khám khi xuất hiện:
- Vàng da.
- Vàng mắt.
- Phù chân.
- Bụng to bất thường.
- Nôn ra máu.
- Đi ngoài phân đen.
Đáng tiếc, đây thường là lúc bệnh đã tiến triển nặng.
Tại sao người xơ gan lại nôn ra máu?
Đây là biến chứng khiến nhiều gia đình hoảng sợ nhất.
Khi gan bị xơ cứng, máu khó lưu thông qua gan.
Áp lực trong hệ tĩnh mạch cửa tăng cao khiến các tĩnh mạch ở thực quản phình to giống như những quả bóng nước.
Chỉ cần một tĩnh mạch bị vỡ, người bệnh có thể:
- Nôn ra máu tươi.
- Đi ngoài phân đen.
- Chóng mặt.
- Tụt huyết áp.
- Ngất xỉu.
Đây là tình trạng cấp cứu có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Cai rượu lúc này còn ý nghĩa gì không?
Câu trả lời là: Có, và rất quan trọng.
Nhiều người nghĩ:
“Gan đã hỏng rồi thì bỏ rượu làm gì nữa.”
Đây là suy nghĩ cực kỳ nguy hiểm.
Hãy tưởng tượng ngôi nhà đang cháy.
Dù một phần ngôi nhà đã bị hư hại, việc dập lửa vẫn giúp cứu phần còn lại.
Gan cũng vậy.
Ngừng rượu không thể xóa hết mô sẹo đã hình thành, nhưng có thể ngăn tổn thương tiếp tục lan rộng.
Trong điều trị xơ gan do rượu, không có loại thuốc nào quan trọng hơn việc cai rượu hoàn toàn.
Người bị xơ gan do rượu sống được bao lâu?
Không có một con số chung cho tất cả mọi người.
Tuổi thọ phụ thuộc vào:
- Mức độ xơ gan.
- Có còn uống rượu hay không.
- Có xuất hiện biến chứng hay chưa.
- Tình trạng dinh dưỡng.
- Có mắc viêm gan virus hoặc bệnh lý khác đi kèm không.
Có người chỉ sống thêm vài năm khi tiếp tục uống rượu và xuất hiện nhiều biến chứng.
Nhưng cũng có người sống ổn định hàng chục năm nhờ cai rượu hoàn toàn, điều trị đúng và tái khám định kỳ.
Khi nào cần đi khám gan?
Đừng đợi đến khi vàng da hay nôn ra máu.
Bạn nên kiểm tra gan nếu:
- Uống rượu thường xuyên nhiều năm.
- Men gan từng tăng.
- Có gan nhiễm mỡ.
- Thường xuyên mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
- Có tiền sử viêm gan B hoặc viêm gan C.
Các phương pháp như xét nghiệm máu, siêu âm gan hoặc FibroScan hiện nay có thể phát hiện tổn thương gan từ khá sớm.
Lời kết
Xơ gan do rượu không xuất hiện sau một bữa nhậu, mà là kết quả của hàng nghìn lần gan phải âm thầm chịu tổn thương.
Điều đáng tiếc là khi gan bắt đầu “kêu cứu”, bệnh thường đã đi được một quãng đường rất dài.
Tin tốt là cơ thể luôn cho chúng ta cơ hội để thay đổi.
Nếu bạn hoặc người thân đang uống rượu thường xuyên, đừng chờ đến khi xuất hiện vàng da hay bụng báng mới quan tâm đến gan.
Bởi trong nhiều trường hợp, quyết định bỏ ly rượu hôm nay có thể là điều giúp bảo vệ lá gan của nhiều năm sau.